![]() |
| Rai Tahu-Viqueque, 23 Novembru 2018 |
| Zumalai-Covalima, 11 Fevreiru 2020 |
Bazeia ba dadus peskiza nebe hala’o ona husi Ajensia Dezenvolvimentu balun hatudu katak kuaze iha munisipiu 13 fahi kuaze mate hotu ona. Hare ba situasaun ida ne’e ita bele foti konkluzaun katak demanda ba fahi-oan hahu fulan Janeiru to’o Fevereiru 2020 ás teb-tebes.
MFA la daet ba ema maibe bele fo afeta ba ema nia saude. Wainhira ita
konsumu na’an fahi nebe kona MFA maibe la tein tasak didiak, sei bele hamosu
kabun moras.
Antes ne’e Timor-Leste iha numeru fahi nebe boot tebes bazeia ba dadus
Sensus 2015.
Nu
|
Munisipiu
|
Fatin
|
Numeru Fahi
|
1
|
Lautem
|
General
|
37,556
|
2
|
Baucau
|
General
|
60,021
|
3
|
Viqueque
|
General
|
9,790
|
4
|
Manatuto
|
General
|
7,458
|
5
|
Manufahi
|
General
|
30,211
|
6
|
Covalima
|
Urban
|
3,595
|
Rural
|
36,009
|
||
7
|
Bobonaro
|
General
|
48,260
|
8
|
Liquica
|
General
|
14,795
|
9
|
Dili
|
Urban
|
31,633
|
Rural
|
12,360
|
||
10
|
Ermera
|
General
|
31,537
|
11
|
Ainaro
|
General
|
24,802
|
12
|
Aileu
|
General
|
465
|
13
|
Oecusse
|
General
|
25,004
|
TOTAL
|
348,492
|
||
- Mean-mean iha parte kabun, hirus matan no scrotum.
- Soe foer boot kahur
ho ran.
- Mean-mean iha parte
tilun.
- Isin manas to’o 41oC,
konjungtivita, anoreksia, ataksia, paresis, nakdedar, dalaruma muta no diareia.
- Ran mosu iha kulit
okos sianosia.
- Fahi sente la livre, toba
tun iha rai, dada ís la diak no lakohi han.
MFA bele hadaet liu husi:
·
Kontaktu direita
·
Kutun
·
Hatais/Roupa
·
Ekipamentu luhan
·
Transporte
·
Hahan nebe kontaminadu
Ba fahi nebe kona ona MFA, izolasaun animal moras no ekipamentu no mos
hamamuk luhan durante fulan rua.
Ba fahi nebe mate tanba MFA hatama iha karon no tenke hakoi lalais atu
prevene moras daet ba fahi nebe diak/saudavel.
La fa’an na’a fahi nebe infetadu husi MFA no labele konsumu.
To’o ohin loron seidauk iha vasina atu hodi prevene moras refere, tanba ne’e moras MFA hanesan ameasa boot ba populasaun fahi iha
Timor-Leste.
Iha analiza balun kona ba fatór nebe afeta MFA tama mai Timor-Leste maka
liu husi:
1. Importasaun na’an
fahi no produtu na’an fahi sira seluk
2. Transporte
internasional sira inklui transporte aero, transporte marítima no mos
transporte tererstre.
3. Ema nebe kontaminadu
ho virus MFA
4. Kontaktu ho fahi iha
area infetadu
Dalan diak liu no estratéjiku liu atu prevene MFA maka liu husi
implementasaun Bio-seguransa no manajementu hakiak fahi nebe diak inklui
kontrolu nebe intensive ba area nebe pozitivu infetadu ona husi virus MFA.
Alem de ne’e bele mos kontrola husi parte KARANTINA iha área fronteira
sira inklui dalan ilegais hotu nebe tama mai Timor-Leste.
![]() |
| Design by: Acio Ferquin |
__________________________________________________________
___________________________________________________________
____________________________________________________________
Ir. Inacio Fernandes Quintao, L. Agp
Email: inacioferquin89@gmail.com
Email: inacioferquin89@gmail.com
Facebook: Loime Lebalaku
Instagram: Acio_Ferquin
Twitter: @ferquin_acio
LinkedIn: Inacio Fernandes Quintao
LinkedIn: Inacio Fernandes Quintao
Acio Ferquin ft Joey - Moris Ne'e
Acio Ferquin ft Joey - Hau Hakarak
Acio Ferquin - Diak Liu Fali Hau





Obrigadu barak ba informasaun ne'e maun Acio Ferquin, pessoalmente kontente tebes hare Timor-oan hakarak fahe informasaun sira hanesan ne'e ba ita nia agrikultor sira...
ReplyDeleteObrigadu Barak,
DeleteHanesan Timor-oan hau sente iha obrigasaun atu espalla informasaun sira hanesan ne'e, atu bele tulun ita nia Agrikultores sira.